Oszczędności dziecka – co warto o nich wiedzieć od strony prawnej?

W momencie, w którym rodzice postanawiają zacząć oszczędzać pieniądze dla swojego dziecka, w ich głowach zazwyczaj pojawia się pytanie: czy warto korzystać w tym celu z własnego konta? Czy może lepiej byłoby od razu inwestować w jego imieniu? Jakie korzyści mogą płynąć dla Ciebie oraz Twojego dziecka w zależności od wybranego rozwiązania? Jakie niedogodności wiążą się z każdym z nich? Zarządzanie majątkiem dziecka to szczególne zadanie – warto mieć świadomość, jak wyglądają jego aspekty prawne.

Juraj Hrbatý | Finanse osobiste | 12. styczeń 2021

Podobnie jak wielu rodziców, w pewnym momencie zacząłem zastanawiać się nad kwestią oszczędzania dla moich dzieci. W tym przypadku kwota oraz cel inwestycyjny były dla mnie zupełnie jasne – w przeciwieństwie do formy prawnej tej inwestycji.

Oszczędzanie pieniędzy dla dzieci nie jest dziś niczym niespotykanym – pomimo tego jednak, ku mojemu zaskoczeniu, zasady nie zostały jeszcze jasno sformułowane. Poświęciłem zatem trochę czasu aby dowiedzieć się, z czym muszę liczyć się, chcąc otworzyć konto w imieniu swojego dziecka i czy w ogóle warto decydować się na takie rozwiązanie zamiast oszczędzania na ten cel w ramach własnego rachunku.

Jeżeli jeszcze nie wiesz, dlaczego właściwie już teraz miałbyś inwestować z myślą o wsparciu przyszłości swoich dzieci, zacznij od przeczytania mojego najnowszego artykułu na ten temat. 

Czy dziecko ma zdolność do czynności prawnych?

Termin „zdolność do czynności prawnych” często bywa mylony z pojęciem zdolności prawnej. Zdolność prawna oznacza zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, która przysługuje każdemu człowiekowi od momentu narodzin aż do chwili śmierci (nie może zostać odebrana czy w jakimkolwiek stopniu ograniczona). 

Zgodnie z prawem polskim zdolność do czynności prawnych jest natomiast nabywana przez osoby fizyczne stopniowo:

  • osoby poniżej 13 r. ż. nie dysponują zdolnością do czynności prawnych;
  • w momencie ukończenia 13 r. ż. otrzymują one ograniczoną zdolność do czynności prawnych;
  • pełną zdolność do czynności prawnych uzyskują natomiast w momencie osiągnięcia pełnoletniości, czyli 18 r. ż.*

* jedyny wyjątek stanowi małoletnia kobieta powyżej 16 r. ż., której sąd z ważnych powodów pozwoli zawrzeć małżeństwo – wówczas z momentem zawarcia małżeństwa uzyskuje ona pełną zdolność do czynności prawnych

Dziecko poniżej 13 r. ż. nie ma zatem prawa wykonać żadnej operacji (np. przelewu) nie uzyskawszy autoryzacji opiekuna prawnego. Osoba pomiędzy 13 a 18 r. ż. nie potrzebuje natomiast zgody rodzica do czynności takich jak m. in. realizacja przelewów, płatności zbliżeniowe, wypłaty z bankomatów czy zakupy przez Internet - nie może jednak zmieniać ustalonych na swoim koncie limitów transakcyjnych, nie otrzyma także karty kredytowej.

Pozwól swoim pieniądzom zarabiać 

Wypróbuj tanie inwestowanie pasywne.


Kto jest właścicielem konta?

Właścicielem konta jest ta osoba, w imieniu której prowadzimy konto – czyli nasz klient.

Jeżeli jesteś właścicielem konta jako rodzic (osoba dorosła, w pełni zdolna do czynności prawnych), to Ty – ewentualnie wraz z małżonkiem, jeżeli macie wspólnotę majątkową – decydować będziesz o sposobie, w jaki rozporządzisz zaoszczędzonymi środkami.

Jeśli natomiast posiadaczem rachunku jest dziecko, zarządzanie jego mieniem wchodzi w zakres obowiązków obojga rodziców. Rodzice zobowiązani są do odpowiedzialnego gospodarowania majątkiem dziecka przez prawo - takie rozwiązanie wprowadzone zostało chociażby ze względu na to, aby zabezpieczyć dziecko przed utratą majątku. Jako rodzic nie możesz jednak rozporządzać tymi pieniędzmi wedle własnego uznania. 

Majątek dziecka może być wykorzystywany przez jego rodziców głównie w celu zaspokojenia potrzeb małoletniego dziecka oraz ewentualnie - w rozsądnym zakresie - w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Należy jednak pamiętać, iż istnieje obowiazek alimentacyjny rodziców wobec dziecka. I tak przeprowadzenie remontu ze środków na koncie dziecka prawdopodobnie zostanie uznane przez sąd za nadużycie – zakup wymarzonej konsoli będzie już jednak całkowicie zgodny z prawem.

Przywłaszczenie pieniędzy dziecka to przestępstwo zagrożone karą nawet do 5 lat więzienia. I choć wydaje się to dosyć teoretyczne – przeprowadzenie postępowania wymagałoby bowiem złożenia przez dziecko odpowiedniego zawiadomienia do prokuratury – należy mieć na uwadze, iż zarządzanie majątkiem dziecka kierując się jego dobrem należy do obowiązków rodzicielskich.

Kto może dysponować zgromadzonymi środkami?

Dopóki Twoje dziecko nie osiągnie pełnoletności, będziesz dysponować pewną kontrolą nad jego oszczędnościami, choć jej zakres stopniowo ulegać będzie ograniczeniu. Z chwilą ukończenia przez dziecko 18 r. ż. obejmie ono jednak całkowitą władzę nad swoim kontem.

W tym właśnie momencie uwidacznia kluczowa różnica pomiędzy obiema opcjami. Którą z nich wybrać? Wyobraź sobie, że od 15 lat wpłacasz pieniądze na konto swojego dziecka z myślą o jego przyszłej edukacji i lepszym starcie w dorosłe życie, chociażby poprzez wkład własny w kredyt hipoteczny.

Zacząłeś oszczędzać, kiedy Twój syn lub córka mieli 3 lata i byli najgrzeczniejszymi dzieciakami na świecie. Niestety, wraz z okresem dojrzewania w ich życiu pojawiło się nie najlepsze towarzystwo, imprezy, alkohol czy inne używki. Twoje dziecko formalnie osiągnęło pełnoletność, ale niekoniecznie stało się równocześnie dojrzałym człowiekiem. Zaoszczędzone pieniądze może lekką ręką wydać na krótkotrwałe przyjemności.

Jeżeli lubisz mieć wszystko pod kontrolą i nie obawiasz się istotnych problemów finansowych czy rodzinnych, które mogłyby zagrozić Twoim oszczędnościom, zdecydowanie rekomenduję odkładanie pieniędzy dla dziecka w ramach Twojego własnego rachunku.

Z drugiej strony, jeżeli to dziecko wychodzi z inicjatywą oszczędzania pieniędzy, które zarabia czy drobnych kwot odkładanych z kieszonkowego albo prezentów urodzinowych, albo też samo interesuje się tematem finansów – jest to postawa, którą warto wesprzeć. W takim przypadku najlepiej będzie otworzyć konto bezpośrednio dla dziecka.

Kiedy nie wszystko w rodzinie działa tak, jak powinno

Niestety, nie żyjemy w świecie idealnym. Rodziny często borykają się z różnymi problemami. Jeżeli w Twoim małżeństwie nie żyjecie ze sobą najlepiej, a Ty chcesz mieć pewność, że w razie ewentualnego rozwodu dziecko uzyska całą kwotę, jaką dla niego przeznaczyłeś – lepiej będzie założyć konto bezpośrednio na jego imię i nazwisko. Na to rozwiązanie warto zdecydować się również, jeżeli Twoja sytuacja rodzinna jest nieco bardziej skomplikowana, a Ty obawiasz się, iż w razie Twojej ewentualnej śmierci przeznaczona dla jednego dziecka kwota mogłaby zostać rozdysponowana pomiędzy wszystkich spadkobierców.

Podobnie wygląda sytuacja, jeżeli obawiasz się, że Ty lub Twój małżonek możecie popaść w trudności finansowe. Dzięki temu, że konto Twojego dziecka założone zostanie na jego dane, w razie ewentualnych problemów komornik nie będzie mógł zająć ulokowanych na jego rachunku środków.

To normalne, że na co dzień nie lubimy myśleć o tego typu sytuacjach. Warto jednak dokładnie rozważyć, czy w sytuacji, w której obecnie się znajdujemy nie przyda nam się dodatkowe zabezpieczenie.

Czy dzieci muszą płacić podatki?

Niewielu rodziców zdaje sobie sprawę, że dzieci również muszą płacić podatki. Z podatkowego punktu widzenia (choć pamiętajcie, że nie jesteśmy doradcami podatkowymi i zawsze warto o interpretację spytać własny urząd skarbowy), korzystniejsze jest założenie konta od razu na dziecko (wariant 1). Jeśli zakładamy konto na siebie (wariant 2) ,  to później jego przekazanie dziecku, w takiej lub innej formie, może rodzić skutki w podatku od spadków i darowizn. Trzeba pamiętać,  że zwolnienia w tym podatku, w zależności od kwot, są obwarowane w tzw. I grupie podatkowej pewnymi warunkami (to trochę dłuższa historia).

Jeśli natomiast zakładamy dziecku konto przed ukończeniem 18 roku (wariant 1), to jest to konto dziecka, a wpłaty raczej nie będą wiązać się z podatkiem, m.in. dlatego, że istnieje tzw. obowiązek alimentacyjny. Generalnie ta druga formuła jest bezpieczniejsza, podatkowo, pod warunkiem, że wpłaty nie idą w jakieś dziesiątki czy setki tysięcy. To może zastanowić, czasem słusznie, fiskusa. 

Inna sprawą to natomiast coroczny podatek PIT (w obu wariantach płaci go rodzic). Bo choć do ukończenia 18 roku za dziecko musimy się rozliczać my, rodzice, to rozliczenie to dotyczy zysków (dochodów) uzyskanych przez dziecko na majątku wcześniej oddanym przez rodzica. Dlatego ważne jest żeby rozróżniać wpłaty na rzecz dziecka (podatek od spadków i darowizn), od wypłat w jego imieniu (PIT, oczywiście jeśli jest dochód).

Jeśli zaś sami inwestujemy, a potem chcemy portfel przekazać dziecku (znów wariant 2), to nie dość, że po 18 roku musimy obligatoryjnie przypilnować warunków zwolnienia w podatku od spadków i darowizn, to jeszcze gubimy koszty uzyskania przychodu. W takim przypadku, z uwagi na treść art. 22 ust. 1m ustawy PIT, lepiej portfel spieniężyć i dać dziecku gotówkę (przelew).  

Wniosek

Zerknij jeszcze raz do  tabelki wyżej, by zobaczyć zalety i wady obu możliwości. Moim zdaniem, oszczędzanie z myślą o przyszłej edukacji czy mieszkaniu dziecka lepiej realizować w ramach własnego konta (konta rodzica) (tutaj wyjątkiem będą jedynie ewentualne problemy rodzinne czy finansowe). Jeżeli jednak Twoim głównym celem jest edukacja finansowa dziecka lub to ono wychodzi z inicjatywą oszczędzania pieniędzy – wówczas warto rozważyć założenie konta dla dziecka w jego własnym imieniu.

Oceń artykuł:
Oszczędności dziecka – co warto o nich wiedzieć od strony prawnej?
Ocena: 3.6 9

Najczęściej czytane artykuły

Inwestowanie w złoto - wady i pułapki | Finax.PL
21. lipiec 2020

Inwestowanie w złoto - wady i pułapki

Zainteresowanie złotem wzrosło w ostatnich miesiącach. Sprzedawcy wykorzystują recesję gospodarczą jako argument na korzyść złota, co dezorientuje wielu potencjalnych inwestorów. Przeanalizowaliśmy dla Ciebie historię złota i wszystkie parametry inwestowania w niego. Przedstawiamy Ci informacje o tym, ile możesz zarobić na złocie, ile kosztuje ta przyjemność, czy w ogóle opłaca się kupować złoto, na co należy uważać w przypadku złota oraz kiedy i jak odpowiednio w nie zainwestować.

Czytaj więcej
3. październik 2019

Jak wybieramy fundusze ETF w finax?

Prawdopodobnie już zarejestrowałeś informację, że tworzymy portfele Finax z dziesięciu funduszy ETF w zależności od poziomu ryzyka, jakie klient jest skłonny i zdolny podjąć. Ale w jaki sposób wybraliśmy określone papiery wartościowe i dlaczego skład portfeli jest właśnie taki, jaki obserwujecie na swoich kontach?

Czytaj więcej
16. grudzień 2020

12 rad, jak zaoszczędzić setki złotych miesięcznie

Bądźmy szczerzy, oszczędzanie pieniędzy jest wyzwaniem. Nie możesz zmusić się od oszczędzania? Nie tylko Ty. Większość ludzi żyje od wypłaty do wypłaty, a to nie w porządku! Lista prostych kroków pozwalających zaoszczędzić pieniądze pomoże wielu z Was.

Czytaj więcej
23. październik 2019

Czym jest robo-doradca?

W jaki sposób działa? Jakie algorytmy wykorzystuje? Zadbaj o poprawną konfigurację konta, aby uniknąć późniejszych problemów.

Czytaj więcej