Co to jest procent składany i jak wykorzystać go na swoją korzyść?

„Procent składany to ósmy cud świata. Kto to rozumie, zarabia, a ten kto nie, ten płaci.” – to słynne zdanie autorstwa Alberta Einsteina. Procent składany można porównać także do kuli śnieżnej, która staczając się z góry, powoli nabiera rozpędu, a jednocześnie zwiększa swoją objętość i coraz szybciej rośnie.

Maciej Wrotniak | Finanse osobiste | 22. czerwiec 2020

Przechodząc na płaszczyznę finansów, jak każdy czytelnik wie, wielkość nominalna odsetek (stopy zwrotu) od inwestycji jest zależna od jej początkowej wartości. W pierwszym okresie (miesiąc, kwartał, rok) każdy kto dotrwa do końca inwestycji otrzyma taką samą premię z tego samego produktu przy tych samych wszystkich parametrach. Na koniec każdego okresu mamy do podjęcia decyzję co zrobić z otrzymanymi zyskami. Możemy wypłacić zarobioną kwotę i wydać na bieżące wydatki lub rozrywkę, w ten sposób zaspokoimy swoje potrzeby bieżące lub te związane z zakupem jakiegoś dobra luksusowego (AGD, RTV, wakacje etc.), które będziemy mogli „skonsumować”. Alternatywnym wyjściem jest pozostawić zyski i w ten sposób zwiększyć kwotę bazową naszych inwestycji. W takim wypadku w kolejnym okresie inwestycyjnym na nasze zyski „pracować” będzie zwiększona kwota (pierwotnie wpłacona + odsetki po 1szym okresie). Dzięki temu uzyskamy większe odsetki, ponieważ ten sam procent  (kupon) będzie liczony od zwiększonej kwoty. Na koniec znów możemy zdecydować co zrobić z zyskiem - wypłacić czy zostawić. Jeśli ponownie zostawimy zainwestowane zyski, w kolejnym okresie pracować będzie kwota równa wpłacie podstawowej + wypracowane „podwójne” odsetki. Doskonale to widać na poniższym wykresie:

Rysunek 1. Jaka kwota „pracuje” w naszej inwestycji?

W ten sposób nasze łączne zyski rosną szybciej, ponieważ składają się na nie zyski od kwoty podstawowej oraz tzw. zyski od zysków z poprzednich okresów, niż w przypadku wypłaty zysków i pozostawienia jedynie kwoty podstawowej.

Poniżej przedstawiono wyniki dla jednorazowej inwestycji 10 tys. PLN na 30 lat przy założeniu stopy zwrotu 5% i 8% (dla porównania S&P 500 przez ostatnie 30 lat miał średnio 10% w skali roku z reinwestowaną dywidendą).

Rysunek 2. Porównanie zysków przy wypłacaniu i reinwestowaniu odsetek

Trochę praktyki

W przypadku, gdy inwestujesz długoterminowo, a nie na chwilę, procent składany nabiera innego znaczenia. Wówczas w sytuacji, w której odsetki od kapitału podstawowego są kapitalizowane (dodawane do kapitału) z każdym kolejnym okresem i wraz z upływem czasu osiągniesz się coraz większe zyski. Popatrzmy na poniższy przykład:

Przykład 1:

Jako inwestor zamierzasz zainwestować 10 000 PLN na 10 lat i w tym celu wybierasz produkt, który  osiągnie zysk/stopę zwrotu 5 % rocznie. Gdybyś wypłacał co roku uzyskane odsetki/zysk (po 500 PLN co roku) to na końcu całego okresu zwrot z inwestycji wyniósłby 5 000 PLN. Kiedy jednak kapitalizacja następuje co roku, a Ty nie wycofujesz  zysku z puli, wówczas procent składany doprowadza do znacznego, bo o ok 26% wzrostu zysku, tj. do kwoty 6 289 PLN.

Jak widać, dzięki procentowi składanemu 5 proc. rocznie w ciągu 10 lat przełożyło się na wzrost wartości łącznie o 25,8%. Zadziałała tu zasada powiększania kwoty, od której naliczane są odsetki.

Przykład 2:

A co by było, gdybyś jako inwestor zamierzał zainwestować 10 000 PLN na 10 lat i w tym celu wybierasz produkt, który osiągnie zysk/stopę zwrotu 8 % rocznie. Gdybyś wypłacał co roku uzyskane odsetki/zysk (po 800 PLN co roku) to na końcu całego okresu zwrot z inwestycji wyniósłby 8 000 PLN. Kiedy jednak kapitalizacja następuje co roku, a Ty nie wycofujesz  zysku z puli, wówczas procent składany doprowadza do znacznego, bo o ok 45% wzrostu zysku, tj. do kwoty 11 589 PLN.

I tu dochodzimy do najważniejszego wniosku

Procent składany ma największy sens, gdy zaczniemy oszczędzać jak najwcześniej – im szybciej zaczniemy, tym większe korzyści osiągniemy. Jeśli za średni okres pracy, czyli czas generowania stałego dochodu, dla człowieka w Polsce przyjmiemy ok. 40 lat (od 20 do 60 roku życia), to ten okres możemy oszczędzać i „korzystać” z procentu składanego. Jeśli zaczniemy inwestycje jako 30-latkowie, to procent składany będzie pracować dla nas przez 30 lat, jeśli jako 40-latkowie to na oszczędzanie zostanie już tylko 20 lat, po 50 zostanie nam 10 lat itd.

Oczywiście, oszczędzać i inwestować można w absolutnie każdym wieku, lecz im wcześniej rozpoczniemy przygodę z pomnażaniem naszych środków, tym więcej będziemy mogli zarobić. Ponadto wydłużenie okresu inwestycji powoduje, że staje się ona mniej ryzykowna, a dokładnie młody inwestycyjny debiutant ma więcej czasu, a więc i większe szanse na nadrobienie w przyszłości słabszych okresów niż starszy początkujący inwestor, który na starcie zanotował stratę.

W przypadku, gdy zaczniemy inwestować dopiero w 50 roku życia (do emerytury – 60 roku), nasz horyzont inwestycyjny wynosi jedynie 10 lat. To znaczy, że przy średniej stopie zwrotu 8% rocznie, po dziesięciu latach otrzymamy ok. 21,6. tys. PLN brutto. Ale, jeśli zaczniemy inwestować już w 25 roku życia, gdy większość ludzi zaczyna być aktywna zawodowo), nasz horyzont inwestycyjny wynosi 40 lat i dzięki temu na końcu naszej inwestycji osiągniemy kwotę koło 217 tys. PLN brutto.

Zaplanuj 15-minutową rozmowę za darmo

Pomożemy Ci zacząć i dowiedzieć się więcej o firmie Finax.


Regularne oszczędzanie

Jeszcze większe korzyści można osiągnąć, dokonując systematycznych cyklicznych dopłat do inwestycji (np. stałą miesięczną kwotę). Już słynny John D. Rockefeller (uznawany za najbogatszego w historii ludzkości ) odkrył, że bogatym nie jest ten, kto dużo zarabia, ale ten, kto oszczędza. Sam Rockefeller oszczędzał w każdej możliwej sytuacji. Zgodnie z anegdotą, gdy pewnego dnia odwiedził swój zakład, w którym przerabiał ropę naftową, zobaczył pracowników lutujących kanistry 40 kroplami cyny. Na próbę zalecił zmniejszyć liczbę kropel do 38, jednak wówczas kanister przeciekał. Próbę powtórzono przy 39 kroplach i wtedy przecieków nie zauważono. Od tego momentu wyznaczył standard lutowania 39 kroplami. Zakłady produkowały setki podobnych kanistrów codziennie, więc pomysł Rockefellera pozwolił zaoszczędzić w skali roku konkretne ilości cyny, przedsiębiorstwo miało mniejsze koszty i oszczędzało swoje pieniądze. Po wielu latach słynny multimilioner zauważył, że dzięki tylko tej decyzji udało mu się zaoszczędzić prawdziwą fortunę.

Anegdota o kanistrach Rockefellera pokazuje, że istotniejsza od tego, ile się oszczędza, jest regularność. Dzięki temu w każdym kolejnym okresie nasza inwestycja będzie rosnąć nie tylko o osiągnięte zyski, ale i nowe wpłaty. Jest to dobre rozwiązanie, gdy nie mamy dużych oszczędności na początku, ale jesteśmy w stanie wygospodarować stałą kwotę miesięcznie, którą możemy regularnie odkładać. Tutaj ważna jest regularność i oszczędzanie nawet najmniejszych kwot (np. od 100 – 200 PLN miesięcznie). Optymalną opcją jest także hybryda czyli wpłata pewnej kwoty podstawowej, która pracuje od początku, a następnie regularne dopłaty kapitału w kolejnych miesiącach, co obrazuje poniższy wykres.

Korzyści z regularnych inwestycji

Kolejną opcją na ograniczenie ryzyka jest wspomniana wyżej regularność w inwestowaniu. W takim przypadku unikamy samych inwestycji na górce (po wysokich cenach / kursach), gdyż statystycznie kupimy raz drogo raz „w dołku” (tanio) i w dłuższym terminie uśrednimy cenę / koszt zakupu. Wówczas finalny wynik z naszych inwestycji będzie bardziej zależny od długoletniego trendu, a mniej od rynkowych wahań, które mogą wynikać z losowych zdarzeń. Oczywiście idealnie byłoby rozpocząć w czasie bessy, gdy ceny są niskie, a zakończyć inwestycje na górce, czyli w czasie hossy, ale w praktyce bardzo trudno trafić w optymalny czas.

Z kolei wieczne przekładanie rozpoczęcia inwestowania na później ma jeszcze dużą wadę. Jeśli mamy określony precyzyjny cel inwestycyjny, który ma konkretną wartość (np. samochód, mieszkanie, spłata kredytu hipotecznego, studia dzieci etc.) – próbując „nadgonić stracony czas”, niejako zmuszeni będziemy inwestować nominalnie większe kwoty, niż gdybyśmy zaczęli wcześniej. Do emerytury lub innego celu inwestycyjnego prędzej czy później „dorośnie” każdy z nas i warto być na nią przygotowanym jak najlepiej.

Pozwól swoim pieniądzom zarabiać 

Wypróbuj tanie inwestowanie pasywne.


Rynek polski funduszy

Poddaliśmy analizie 5 najbardziej popularnych w Polsce funduszy akcyjnych, które charakteryzują się podobnym ryzykiem liczonym wskaźnikiem SRRI . Jako kryterium popularności uwzględniono wielkość środków pieniężnych, które znajdują się pod zarządzaniem funduszu, czyli tzw. wartość aktywów netto (WAN). Wartość ta pokazuje ile środków zostało ulokowanych w funduszu.

W Finax możesz wybrać samodzielnie lub za pomocą doradcy własną strategię inwestycyjną, w której określasz jaki % ma być inwestowany w bardziej ryzykowne instrumenty finansowe (np. akcje), a jaka część portfela ma być chroniona, dzięki inwestycjom bezpieczniejszym (np. obligacje, lokaty).

Poniżej przedstawiono porównane stopy zwrotu dynamicznych strategii (akcji) Finax (najpopularniejsze 100/0, 90/10, 80/20) z polskimi funduszami.

Wyniki Finax w długim horyzoncie

Poniżej przedstawiono wyniki inwestycji w Finax strategii (90/10) oraz Esaliens Akcji dla okresu 15 przy założeniu jednorazowej inwestycji 40 tys. PLN na samym początku (1 stycznia 2004 roku).

Analogicznie przeanalizujmy jakie wyniki osiągnęlibyśmy inwestując systematyczne 500 PLN miesięcznie przez 15 lat w Finax (90/10) oraz Esaliens Akcji. Warto podkreślić, że w ten sposób inwestujemy kwotę 90 tys. PLN.


Dla lepszego porównania zestawiono wyniki Finax dla jednorazowej inwestycji 40 tys. PLN oraz systematycznej wpłaty 500 PLN na początku każdego miesiąca, aby wyrównać szanse przyjęto okres 80 miesięcy, tak aby nasze zaangażowanie było takie same (80 x 500 PLN = 40 tys. PLN). Tu należy dodać, że pierwsze 500 PLN pracuje przez 80 miesięcy, a ostatnie 500 PLN tylko przez jeden miesiąc.

Na koniec porównajmy 3 sposoby inwestycyjne w strategie Finax 90/10 polegające na zainwestowaniu 40 tys. PLN na 15 lat w ten sposób, że inwestujemy:

i)    wpłaciliśmy całą kwotę (40 tys. PLN) jednorazowo 1 stycznia 2005 roku;

ii)    wpłacaliśmy po 500 PLN miesięcznie od 1 stycznia 2005 roku przez 80 kolejnych miesięcy (80 x 500 PLN = 40 tys. PLN);

iii)    20 tys. PLN wpłaciliśmy jednorazowo (1 stycznia 2005 roku), a potem przez 40 kolejnych miesięcy po 500 PLN (20 tys. PLN + 40 x 500 PLN = 40 tys. PLN).

Finalnie stan naszych inwestycji wynosi:

Ostateczny stan inwestycji zależy w dużej mierze od momentu w jakim startujemy jak i kiedy dokonujemy dopłat. Im wcześniej wpłacimy większą kwotę tym dłużej będą one pracować, co ma swoje wady i zalety. Natomiast regularne wpłaty pozwalają uśrednić cenę zakupu i zmniejszyć ryzyko (np. nie angażujemy od razu całej kwoty, nie trafimy w 1 szczyt).

Osiągaj wyższe zyski 

Wypróbuj tanie fundusze ETF.

Oceń artykuł:
Co to jest procent składany i jak wykorzystać go na swoją korzyść?
Ocena: 4.5 10
Maciej Wrotniak
Maciej Wrotniak
Analityk Finansowy
Słowa kluczowe
Nie znaleziono słów kluczowych
Udostępnij artykuł
| |

Najczęściej czytane artykuły

28. październik 2019

Rezerwy finansowe - na dobre i złe czasy

Utrata pracy, dłuższe zwolnienie lekarskie, nieszczelny dach, zepsuty samochód czy niespodziewanie wysoki rachunek za prąd. Jeśli nie chcesz, aby te stosunkowo często pojawiające się problemy wymknęły Ci się spod kontroli i zmusiły do zaciągania zbędnych pożyczek, powinieneś być na nie odpowiednio przygotowany. W tym celu przydadzą Ci się rezerwy finansowe. Jaką kwotę należy jednak odłożyć? Gdzie warto trzymać swoje rezerwy finansowe? Czy wystarczy do tego Twoje obecne konto bankowe? A może odłożone pieniądze powinieneś lepiej zainwestować?

Czytaj więcej
1. październik 2019

Inteligentne Inwestowanie jest tutaj!

Nie musisz już czekać, Inteligentne Inwestowanie z Finaxem jest dostępne już i w Polsce.

Czytaj więcej
2 wskazówki jak zoptymalizować finanse swojej rodziny w czasach kryzysu | Finax.pl
23. kwiecień 2020

2 wskazówki jak zoptymalizować finanse swojej rodziny w czasach kryzysu

Dobry manager stara się czerpać korzyści z każdej sytuacji. W ostatnim artykule radziliśmy, w jaki sposób możecie uchronić swój budżet przed skutkami kryzysu. Tym razem postaramy się pomóc Waszym gospodarstwom domowym wyjść z kryzysu zdrowszymi i silniejszymi, dzięki właściwemu podejściu do finansów rodzinnych.

Czytaj więcej
3. październik 2019

Jak wybieramy fundusze ETF w finax?

Prawdopodobnie już zarejestrowałeś informację, że tworzymy portfele Finax z dziesięciu funduszy ETF w zależności od poziomu ryzyka, jakie klient jest skłonny i zdolny podjąć. Ale w jaki sposób wybraliśmy określone papiery wartościowe i dlaczego skład portfeli jest właśnie taki, jaki obserwujecie na swoich kontach?

Czytaj więcej