Co robić, gdy rynki spadają?

Rozprzestrzenianie się koronawirusa z Chin do pozostałych części świata wywołało niepokój u wielu inwestorów. Po dłuższym okresie spokoju rynki akcji zanotowały większe spadki. Dlatego przynosimy rady jak zachować się podczas kryzysu na rynku finansowym

Radoslav Kasík | Szkoła inwestowania | 27. luty 2020

W ubiegłych dniach, w mediach po raz kolejny obiegły sensacyjne informacje o możliwych spadkach na rynkach, zasiewając w naszych umysłach ziarno niepewności, czy oto nie nadchodzi kolejny kryzys finansowy. Wprowadzające w błąd click-baitowe nagłówki mocno nadszarpnęły nerwy części inwestorów, zniechęciły też do inwestowania wiele rozważających tę możliwość osób, które w ich efekcie zdecydowały się odłożyć swoją decyzję na później.

Praktycznie każdy próbuje wstrzelić się ze swoją inwestycją w odpowiedni moment. Początkujący inwestorzy próbują tzw. timingu rynkowego, przekonani, że jest to najlepszy sposób na maksymalizację zysku. Pomysł wydaje się całkiem niezły i perfekcyjnie logiczny – wspaniale byłoby móc w ten sposób zarządzać swoimi aktywami. W praktyce takie działanie to jednak walka z wiatrakami. W praktyce nie masz szans, aby wstrzelić się w najlepszy moment, a efekt takich wysiłków najczęściej bywa zupełnie odwrotny od zamierzonego.

„Inwestorzy przygotowujący się do korekt lub próbujący przewidywać korekty stracili przez to znacznie więcej pieniędzy niż na samych korektach”. Peter Lynch.

Peter Lynch to legendarny menedżer, który zarządzał jednym z najlepszych funduszów inwestycyjnych, Magellan, w Fidelity Investments. Lynch był jak jeden na milion – zarządzany przez niego fundusz osiagał w tym czasie średnią stopę zwrotu 29% rocznie, ponad dwukrotnie więcej niż S&P 500.

Peter Lynch wie, o czym mówi, a jego stwierdzenie możnaby poprzeć szeregiem podobnych cytatów innych doświadczonych ekonomistów i legendarnych inwestorów z Wall Street.

Zaplanuj 15-minutową rozmowę za darmo

Pomożemy Ci zacząć i dowiedzieć się więcej o firmie Finax.


Nikt nie jest w stanie przewidzieć rozwoju sytuacji na rynkach…

…a świadomość tego jest warunkiem koniecznym udanej inwestycji. W przeciwnym razie inwestycja nie tylko nie przyniesie Ci oczekiwanej satysfakcji, ale pozbawi też spokojnego snu – a w efekcie Twoje zyski będą o wiele niższe od średniej rynkowej.

Inwestorzy często zapominają jednak o tej zasadzie. Nadmierna pewność siebie, mentalność stada i nadmierny strach przed utratą potrafią przytłoczyć wówczas każdego inwestora. Te tzw. ograniczenia umysłu bywają największym wrogiem udanych inwestycji.

Ograniczenia te opisane są z resztą w licznych publikacjach z zakresu ekonomii oraz finansów behawioralnych. W ostatnich latach dziedziny te cieszą się sporą popularnością, a prowadzone w ich obszarze badania uhonorowane zostały Nagrodami Nobla (w dziedzinie ekonomii). Finanse behawioralne nie postrzegają ekonomii jako nauki wyłącznie precyzyjnej, logicznej lub racjonalnej, ale patrzą na podejmowane przez ludzi decyzje przez pryzmat ich psychiki.

Inwestowanie pasywne

W Stanach Zjednoczonych kilku ekonomistów przeprowadziło badania, które analizowały związek pomiędzy zachowaniem inwestorów a wynikami ich inwestycji. Potwierdziły one fakt, że aktywniejsi inwestorzy osiągają w dłuższej perspektywie stopy zwrotu poniżej stóp rynkowych. Za takimi wynikami stoją przede wszystkim wyższe koszty inwestycji oraz nieodpowiedni moment podejmowania decyzji.

Podobnie ma się to w przypadku inwestorów, którzy częściej zaglądają na swoje konta inwestycyjne i regularnie sprawdzają saldo inwestycji. Każda wizyta stanowi bowiem zachętę do wprowadzania zmian.

Różnica pomiędzy średnim wynikiem rynkowym a średnim wynikiem inwestorów aktywnych została opisana przez znanego w dziedzinie finansów Carla Richardsa jako tzw. luka behawioralna. Pojęcie to utarło się już w terminologii finansów, a sama luka najczęściej interpretowana jest jako każda strata spowodowana zachowaniem inwestora. W opisanych powyżej badaniach straty inwestorów w wyniku zbyt częstych, niepotrzebnych decyzji rynkowych oszacowano na od -1,17% do nawet -4,3%.

W Finax wykorzystaliśmy te badania jako fundament Inteligentnego Inwestowania, dlatego zajmujemy się właśnie inwestowaniem pasywnym. To właśnie redukcja liczby podejmowanych przez ludzi decyzji pozwala na obniżenie poziomu ryzyka oraz kosztów, które - oprócz długoterminowego horyzontu inwestycyjnego - są kluczowymi czynnikami sukcesu inwestycji.

Badania te wyraźnie pokazują również, że próby timingu rynkowego doprowadzają w długoterminowej perspektywie do słabszych wyników, są zatem całkowicie zbędne.

Inwestuj jak profesjonalista 

Z niskimi opłatami, bez emocji i online.


Horyzont inwestycyjny, odpowiednia alokacja i algorytm robo-doradcy

„Dla inwestycji kluczowa jest długość inwestycji, a nie timing rynkowy.”

Na początku procesu rejestracji w Finax każdemu inteligentnemu inwestorowi zostaje zadanych kilka pytań dotyczących jego przyszłej inwestycji oraz stosunku do ryzyka. Na podstawie uzyskanych odpowiedzi robo-doradca, w oparciu o unikalny algorytm, proponuje portfel idealnie dopasowany do inwestora – uwzględniając jego preferencje, cele czy profil ryzyka.

Jeżeli jesteś raczej ostrożny i obawiasz się spadku wartości swojej inwestycji, zaproponujemy Ci bardziej konserwatywną strategię z większym udziałem obligacji. Wahania takiego portfela są znacznie mniejsze niż w przypadku portfeli o wyższym udziale akcji.

Jednym z najważniejszych czynników przy wyborze struktury portfela jest horyzont inwestycyjny, czyli czas trwania inwestycji. Algorytm zaprogramowany jest w taki sposób, aby wskazywał strategię, która z największym prawdopodobieństwem pozwoli osiągnąć świetne wyniki na przestrzeni danego okresu (na podstawie historycznych wyników naszych portfeli).

Ryzyko rynkowe - jedyne ryzyko inwestycyjne w Finax (które eliminuje czas)

Można powiedzieć, że jedyne ryzyko, jakie podejmujesz, inwestując z Finax, to ryzyko rynkowe, czyli możliwość spadku wartości inwestycji związanego ze spadkiem cen indeksów. Ryzyko rynkowe spada jednak wraz ze wzrostem horyzontu inwestycjnego, co można zobaczyć w poniższej tabeli. Kiedy zwiększamy okres inwestycji, ryzyko rynkowe stopniowo maleje, dążąc do zera (o czym możecie przeczytać więcej w tym artykule).

Inteligentne Inwestowanie nie niesie ze sobą żadnego innego rodzaju ryzyka. Kwota Twojej inwestycji podzielona zostaje pomiędzy ponad 10 000 różnych papierów wartościowych ze wszystkich stron świata, należących do wielu sektorów oraz pochodzących od różnych emitentów. Inwestujemy za pośrednictwem funduszy indeksowych ETF podlegających ścisłemu nadzorowi.

Trzymanie się ustalonego horyzontu jest warunkiem koniecznym dobrej, opłacalnej inwestycji. Jeżeli na pytania zadane przy rejestracji odpowiedziałeś zgodnie z prawdą, to nie masz się o co martwić.

Przeciętny horyzont inwestycyjny ustalany przez klientów Finax podczas otwierania rachunków wynosi 17 lat. Przy tak długiej perspektywie obecne wahania rynku stają się absolutnie nieistotne, a nasi klienci nie mają żadnych powodów do zmartwień.

Pozwól swoim pieniądzom zarabiać 

Wypróbuj tanie inwestowanie pasywne.


Świetne okazje, fundusz rezerwowy i regularność inwestycji

Wszyscy świetni inwestorzy postrzegają spadki cen na rynkach przede wszystkim jako szansę. Kto nie lubi kupować za mniejsze pieniądze? Jeżeli przez jakiś czas oszczędzasz na zakup droższego produktu lub usługi, wakacje czy nowy samochód i nagle pojawia się wspaniała okazja do zakupu po niskiej cenie, prawdopodobnie z niej skorzystasz.

Na rynkach finansowych działa to tak samo. Zanim jeszcze rozpoczniesz inwestowanie - lub też równocześnie – powinieneś utworzyć fundusz rezerwowy. Taka rezerwa, w wysokości Twoich kilkumiesięcznych dochodów, przydaje się nie tylko w razie ewentualnej utraty źródła utrzymania. Fundusz rezerwowy pozwala także wykorzystać nadarzające się okazje.

Zakup długoterminowych aktywów po okazyjnej cenie za środki z części funduszu rezerwowego może być dobrą decyzją. Pamiętaj jednak, aby jak najszybciej odbudować swoją rezerwę – pozwoli Ci to być zawsze gotowym na wszelkie nieprzewidziane zdarzenia czy też kolejne nadarzające się okazje.

Prostym rozwiązaniem, które pozwala wykorzystać spadki cen na rynkach i uzyskać lepsze ceny zakupu, jest regularne inwestowanie mniejszych kwot. Nie musisz tracić czasu na monitorowanie rynków, zastanawianie się, w którym momencie najbardziej opłaca się zainwestować czy sprzedać dane aktywa.

Wystarczy ustawić stałe zlecenie – dzięki czemu spadki cen na rynkach nie będą dla Ciebie dłużej istotne. Nawet najbardziej odpowiedzialnym osobom trudno jest utrzymać dyscyplinę finansową, ale regularne inwestowanie znacznie w tej kwestii pomaga.

Nasi klienci to przede wszystkim przeciętni inwestorzy. W ich przypadku spadki na rynkach w momencie, w którym zaczynają oni inwestować, są wręcz pożądane. Pierwsze depozyty procentują najdłużej. Jak zostało już wcześniej wspomiane, długi horyzont inwestycyjny to niezbędny warunek udanej inwestycji.

Jeżeli spadki na rynkach zbiegną się w czasie z początkami ich przygody z oszczędzaniem – inwestorzy Ci mają gwarancję, że ich pierwsze, najważniejsze dla ostatecznego wyniku zakupy będą tanie – a co za tym idzie, korzystne.

Poniższy wykres ilustruje wyniki jednorazowej inwestycji w wysokości 10 000 EUR na przestrzeni 15 lat w porównaniu z regularnym inwestowaniem kwoty 100 EUR miesięcznie przez ten sam okres, przy portfelu Finax 100:0. Z wykresu wynika, że fluktuacje oszczędności są znacznie zredukowane dzięki regularności inwestycji.

Podstawą inwestycji jest procent składany

Wzrost wartości jednorazowej inwestycji, pomimo krótkoterminowego spadku jej wartości o ponad 50% w 2008 r., był ostatecznie wyższy niż w przypadku inwestycji regularnej (kwota depozytu 10 000 EUR, wynik końcowy 36 446 EUR oraz łączna kwota depozytu 18 000 EUR, wynik końcowy 36 496 EUR).

Co stoi za takim rezultatem? Fakt, że pieniądze zainwestowane jednorazowo dłużej „pracują”. Inwestując regularnie, pozwalasz jedynie kwocie 100 EUR pracować przez taką samą ilość czasu. Korzyści wynikające z procentu składanego są zatem znacznie wyższe w przypadku inwestycji jednorazowych.

Wykres potwierdza również znaczenie horyzontu inwestycyjnego dla wyniku inwestycyjnego. Pozostawienie inwestycji odpowiedniej ilosci czasu liczy się bardziej niż próby przewidzenia zmian na rynkach.

Jak duże jest prawdopodobieństwo znacznych spadków (tzw. krachu na giełdzie)?

Jak wyjaśniliśmy wcześniej, nikt nie zna odpowiedzi na to pytanie. Media oraz analitycy przepowiadający nadchodzący kryzys finansowy powołują się przede wszystkim na zbyt długi dotychczasowy okres wzrostu na rynkach, zwracają uwagę na szereg problemów w gospodarce oraz polityce światowej, a także wspominają o zmianie polityki banków centralnych z całego świata.

Statystyki nie idą jednak z nimi w parze. W nowoczesnej, sięgającej prawie 100 lat historii rynków byliśmy świadkami zaledwie pięciu krachów na giełdach (czyli spadków o ponad 40%). Jeżeli wybierzemy dowolny, 30-letni przedział czasu, to do takiej sytuacji dochodziło zazwyczaj tylko raz (w niespełna jednej trzeciej przypadków krach zdarzył się dwukrotnie).

Gdyby w roku 2020 doszło do kolejnego krachu, byłby to trzeci krach w ciągu 20 lat. Pierwszym z nich było pęknięcie bańki internetowej w 2000 r., drugi to natomiast kryzys finansowy z 2008 r. Powtórzenie dwóch poważnych krachów w tak krótkim horyzoncie czasowym było wystarczająco niezwykłe. Na podstawie danych historycznych szanse, że wkrótce nastąpi kolejny kryzys, są zatem niewielkie.

Za korektę rynkową przyjmuje się spadek o więcej niż 10%. W latach 1983–2011 korekta rynku wystąpiła w ponad połowie wszystkich kwartałów, co oznacza to, że rynki odnotowały średnio 2,27 korekt rocznie.

Spadek o ponad 20% nazywamy bessą. Zjawisko to wystąpiło jednak w mniej niż jednej piątej wszystkich kwartałów, tj. średnio 0,72 razy w roku.

Od 1950 r. amerykański indeks giełdowy S&P 500 doświadczył 36 korekt, z których 21 trwało krócej niż pół roku.

Zacznij inwestować już dzisiaj 


O czym mówią te statystyki?

Prawdopodobieństwo, że spadek rynków to tylko drobna korekta czy krótka bessa, jest średnio o ok. 30 razy wyższe niż prawdopodobieństwo występienia krachu na rynku. Z tego powodu krachy są tak trudne do przewidzenia.

Jeżeli, próbując przewidzieć korekty, sprzedasz swoje papiery wartościowe (w obawie przed spadkami), istnieje spore prawdopodobieństwo, że ceny wzrosną, a Ty wyłącznie stracisz na całej operacji. O wiele bardziej prawdopodobne jest przegapienie wzorstu niż przewidzenie spadku.

Innymi słowy, nie inwestując, masz większą szansę na poniesienie straty niż podczas inwestowania. Prawdopodobieństwo utraconego zysku jest wielokrotnie wyższe niż faktyczna strata.

Brak euforii

Kolejną interesującą zasadą rynków finansowych, której zrozumienie przyszło wraz z doświadczeniem, jest to, że większość uczestników rynku przeważnie jest w błędzie. Duże zmiany pojawiają się na rynkach wtedy, gdy nikt się ich nie spodziewa. Rynki działają zgodnie z naszymi oczekiwaniami, w związku z czym odstępstwo od tej reguły okazuje się szokiem.

Dziś wielu uczestników rynku spodziewa się znaczących spadków. Zabezpieczają swoje portfele, zmniejszają ekspozycję i próbują zabezpieczyć się na różne sposoby. W takiej sytuacji szok jest niemalże niemożliwy.

Istotnym czynnikiem, który sprzyja krachom, jest też euforia. Każdy wielki wzrost sprzedaży wymaga ślepego zaufania oraz nieograniczonego optymizmu, które umożliwiają późniejsze niemiłe zaskoczenie. Na ten moment nie da się jednak zaobserwować podobnych czynników na rynkach czy w gospodarkach. Przeciwnie - inwestorzy są bardziej ostrożni, a nawet zaniepokojeni, a to najczęściej oznaki wzrostu.

Korekty występują w trakcie hoss równie naturalnie, co poranna rosa jesienią. Krótkoterminowe spowolnienia pokazują siłę rynku i jego dobrą kondycję. Nieustanny wzrost jest niebezpieczny, ponieważ idzie w parze z euforią i ryzykiem nieprzyjemnych niespodzianek.

Co należy zatem robić, gdy nastąpi spadek?

W Finax preferujemy pasywne inwestowanie i unikamy prognoz rynkowych. Nasze podejście wynika ze zgromadzonych doświadczeń. Próby timingu rynkowego oraz aktywnego zarządzania inwestycjami zwykle nie kończą się dobrze i są zupełnie niepotrzbne.

Dla wyniku inwestycji kluczowe są następujące czynniki:

  • Właściwa alokacja - właściwy skład portfela, dopasowywany za pomocą naszego algorytmu do Twoich celów oraz profilu ryzyka,
  • Wystarczająco długi horyzont inwestycyjny – jest to kolejny element wpływający na wybór odpowiedniego portfela,
  • niskie opłaty,
  • odpowiednia dywersyfikacja – czyli rozkład ryzyka,
  • optymalizacja podatkowa,
  • regularność,
  • rebalancing - oferujemy unikalną metodę automatycznego rebalansowania portfela jako kolejne narzędzie zarządzania ryzykiem, które pozwala utrzymywać odpowiedni poziom ryzyka portfela. W przypadku zawirowań na rynku automatycznie sprzedawane są aktywa droższe i kupuje tańsze.

Nasze zalecenia: co robić, gdy rynki spadają, aby być szczęśliwym i zarobić jak najwięcej:

  • Nic,
  • Jeśli jeszcze nie zacząłeś inwestować, zacznij jak najszybciej,
  • Stopniowo inwestuj coraz więcej,
  • Przestrzegaj horyzontu inwestycyjnego,
  • Nie sprawdzaj co chwilę wyników swoich inwestycji,
  • Spędzaj swój wolny czas w pracy, z rodziną lub uprawiając hobby,
  • Lub też zastanów się, w jaki sposób mógłbyć zaoszczędzić nieco więcej pieniędzy na inwestycję,
  • Zachowaj spokój - wiesz, że Twoje oszczędności są dobrze chronione.

Ostatecznie jedynie zgromadzone oszczędności i wystarczająco duży majątek będzie w stanie ochronić Cię przed kolejnym kryzysem. Jeśli więc chcesz być na niego gotowy, zacznij oszczędzać jak najszybciej, zbuduj fundusz rezerwowy i zainwestuj. Łatwiej będzie poradzić sobie z kolejnym kryzysem finansowym z istotną sumą na rachunku, niż mając okrągłe zero na koncie.

Osiągaj wyższe zyski 

Wypróbuj tanie fundusze ETF.


Oceń artykuł:
Co robić, gdy rynki spadają?
Ocena: 3.8 6

Najczęściej czytane artykuły

3. październik 2019

Jak wybieramy fundusze ETF w finax?

Prawdopodobnie już zarejestrowałeś informację, że tworzymy portfele Finax z dziesięciu funduszy ETF w zależności od poziomu ryzyka, jakie klient jest skłonny i zdolny podjąć. Ale w jaki sposób wybraliśmy określone papiery wartościowe i dlaczego skład portfeli jest właśnie taki, jaki obserwujecie na swoich kontach?

Czytaj więcej
28. październik 2019

Rezerwy finansowe - na dobre i złe czasy

Utrata pracy, dłuższe zwolnienie lekarskie, nieszczelny dach, zepsuty samochód czy niespodziewanie wysoki rachunek za prąd. Jeśli nie chcesz, aby te stosunkowo często pojawiające się problemy wymknęły Ci się spod kontroli i zmusiły do zaciągania zbędnych pożyczek, powinieneś być na nie odpowiednio przygotowany. W tym celu przydadzą Ci się rezerwy finansowe. Jaką kwotę należy jednak odłożyć? Gdzie warto trzymać swoje rezerwy finansowe? Czy wystarczy do tego Twoje obecne konto bankowe? A może odłożone pieniądze powinieneś lepiej zainwestować?

Czytaj więcej
1. październik 2019

Inteligentne Inwestowanie jest tutaj!

Nie musisz już czekać, Inteligentne Inwestowanie z Finaxem jest dostępne już i w Polsce.

Czytaj więcej
2 wskazówki jak zoptymalizować finanse swojej rodziny w czasach kryzysu | Finax.pl
23. kwiecień 2020

2 wskazówki jak zoptymalizować finanse swojej rodziny w czasach kryzysu

Dobry manager stara się czerpać korzyści z każdej sytuacji. W ostatnim artykule radziliśmy, w jaki sposób możecie uchronić swój budżet przed skutkami kryzysu. Tym razem postaramy się pomóc Waszym gospodarstwom domowym wyjść z kryzysu zdrowszymi i silniejszymi, dzięki właściwemu podejściu do finansów rodzinnych.

Czytaj więcej