Mity, które powstrzymują Polaków przed odkładaniem na emeryturę

Dyskusja o dodatkowym oszczędzaniu na emeryturę w Polsce bardzo często zaczyna się od listy barier: brak środków, obawa przed utratą pieniędzy, niska wiarygodność systemu, brak wiedzy, a nawet przekonanie, że „mam na to jeszcze czas”. Dane z naszego badania Financial Wellness Index pokazują, że bariery te są powszechne i zróżnicowane w zależności od płci, wieku i sytuacji finansowej. Jednak jednocześnie wyniki sugerują, że żadna z nich nie jest na tyle silna, by racjonalnie uzasadnić rezygnację z dodatkowego gromadzenia środków emerytalnych – szczególnie w kontekście rozwiązań oferowanych przez trzeci filar: OIPE, IKE, IKZE, czy też PPE i PPK.

Co deklarują badani przez nas Polacy, a przepytaliśmy ich ponad 1000?

Badanie Financial Wellness Index pokazuje, że najczęściej wskazywanymi przeszkodami są: brak wystarczających środków, obawa przed utratą pieniędzy, brak zaufania do systemu, brak wiedzy, czy też, że nie jest to w tym momencie działanie priorytetowe. Jednakże część badanych odkłada pieniądze w innej formie (13%), bądź nie stwierdza barier hamujących odkładanie (11%). Warto zwrócić uwagę, że aż 20% Polaków deklaruje…, że jest już na emeryturze, a mimo to część z nich nadal odkłada środki, co samo w sobie jest najlepszym dowodem na to, że dodatkowe oszczędzanie jest potrzebne.

W Finax dbamy o to, by Polacy myśleli o swojej emeryturze, a naszym głównym produktem jest emerytalne OIPE. Nie mamy więc wyjścia – musimy się rozprawić z każdą z Waszych obaw! Ale po kolei.

1. Nie mam z czego odkładać

To najczęściej wskazywana obawa – szczególnie przez kobiety. Jednak doświadczenie pokazuje, że:

• nawet niewielkie kwoty odkładane regularnie potrafią wygenerować znaczący kapitał w długim terminie,
• trzeci filar emerytalny, czyli dobrowolny, indywidualny system odkładania na emeryturę, z ulgami podatkowymi (więcej na tej stronie) opiera się na mechanizmach systematyczności, nie na jednorazowych wysokich wpłatach,
• OIPE/IKE/IKZE można dopasować do swoich możliwości finansowych – zaczynając od 50 zł miesięcznie (tyle wynosi minimalna wpłata do Finax).

Małe kwoty mają ogromne znaczenie dzięki sile procentu składanego. Procent składany to mechanizm, dzięki któremu pieniądze pracują nie tylko na Twój kapitał, ale również na odsetki, które wcześniej zarobiłeś. W praktyce oznacza to, że każda złotówka odłożona dziś może z czasem „zatrudnić” kolejne złotówki, które będą pracowały razem z nią. To właśnie dlatego procent składany nazywa się często „śnieżną kulą finansów”. Jest to szczególnie ważne w oszczędzaniu emerytalnym, bo emerytura to najdłuższy możliwy horyzont finansowy.  

Jak wygląda w praktyce? Zobacz, w ile może się zamienić Twoje 50 zł miesięcznie, dzięki systematyczności i procentowi składanemu. Możesz odkładać więcej niż 50 zł? Pobaw się z wykresem.

2. Boję się stracić pieniądze

Ryzyko inwestycyjne jest faktem, ale można je ograniczyć poprzez dywersyfikację, regularność depozytów i cierpliwość.  Warto też pamiętać, że: Inwestować warto z nadzorowanymi instytucjami (np. Finax jest regulowany przez Narodowy Bank Słowacji, a polski oddział także przez Komisję Nadzoru Finansowego).

• programy trzeciego filaru dają możliwość wyboru profilu (od bezpiecznych po bardziej dynamiczne), pomożemy Ci wybrać odpowiedni produkt o optymalnym ryzyku, które widać (jako zmienność) także na wykresach:

• inwestuj długoterminowo – a horyzont > 10 lat znacząco zmniejsza ryzyko strat,

• PPK i PPE oferują dopłaty pracodawcy, które w praktyce redukują ryzyko nawet przy wahaniach rynkowych,
• OIPE, IKE i IKZE nie są wyłącznie funduszami akcyjnymi – można wybierać obligacje, depozytowe formy inwestycji lub portfele mieszane.

Strach przed ryzykiem jest naturalny, ale w praktyce to jedna z najlepiej kontrolowanych barier.

3. Nie ufam systemowi

Niestabilność regulacji często podnoszona jest jako argument przeciw odkładaniu. Tymczasem:

• środki w OIPE, IKE i IKZE są prywatne i podlegają dziedziczeniu,
• pieniądze w PPK/PPE są własnością pracownika, a nie państwa,
• historia zmian pokazuje, że rząd częściej zwiększał zachęty (zwolnienia podatkowe, ulgi), niż odbierał korzyści.

Brak zaufania to efekt doświadczeń z OFE, ale obecne rozwiązania opierają się na zupełnie innych fundamentach – przede wszystkim własności prywatnej.

4. Nie wiem, jak to działa

15% badanych w FWI podkreśla brak wiedzy. Jednak:

• instytucje finansowe oferują dziś niezwykle proste ścieżki zakładania kont - możesz to zrobić w kilka minut
• mechanizm działania OIPE, IKE czy IKZE można wytłumaczyć także w kilka minut
• Na przykład, OIPE to najnowsza część trzeciego filaru emerytalnego, bazująca na unijnych zasadach. Pozwala inwestować na emeryturę jeszcze taniej niż w podstawowych produktach Finax. Od wypracowanego w OIPE zysku, jeśli spełnisz wymogi ustawowe (m.in. nie wypłacisz środków przed ukończeniem 60 lat), nie zapłacisz podatku. rośnie liczba materiałów edukacyjnych i narzędzi online ułatwiających świadome decyzje.
• Liczba darmowych materiałów edukacyjnych w sieci jest ogromna – korzystaj ze sprawdzonych źródeł - ja polecam blog Finax!
• Reasumując, brak wiedzy to bariera, którą najłatwiej i najszybciej można pokonać. Aby rozpocząć inwestowanie nie potrzeba specjalistycznej wiedzy, dużych pieniędzy ani poświęcania swojej inwestycji dużo czasu.

5. Mam na to jeszcze czas

To bariera, która realnie przynosi największe straty. Każdy rok zwłoki:

• skraca czas pracy procentu składanego,
• zwiększa koszt dojścia do tego samego kapitału,
• drastycznie obniża przyszły poziom komfortu finansowego.

Osoby, które zaczynają oszczędzać po 55. roku życia – a to coraz częstsza grupa – doświadczają w praktyce skutków opóźnienia.

Nie przekonałem Cię jeszcze? Zerknij na poniższy wykres-zagadkę:

Podsumujmy! Dlaczego warto odkładać w trzecim filarze?

✔ Korzyści podatkowe (IKZE)
Możliwość odliczenia wpłat od podstawy opodatkowania to realna roczna oszczędność od kilkuset do kilku tysięcy złotych.

✔ Brak podatku Belki (OIPE, IKE)
Zyski z inwestycji pozostają w całości w kieszeni oszczędzającego po osiągnięciu wieku emerytalnego.

✔ Dopłaty pracodawcy (PPK, PPE)
Pracownik otrzymuje dodatkowe środki, których nie dostałby w żadnej innej formie.

✔ Prywatność i dziedziczenie
Środki są własnością inwestora i mogą być przekazane bliskim.

✔ Elastyczność dopasowana do możliwości
Można zacząć od symbolicznych kwot – nie istnieje „minimalna bariera wejścia”.

Bariery istnieją, ale nie powinny decydować o naszym bezpieczeństwie finansowym.

Wyniki Financial Wellness Index pokazują wyraźnie, że większość problemów:

• ma charakter subiektywny,
• wynika z obaw, nie faktów,
• może być łatwo zaadresowana przez edukację,
• dotyczy nie tylko emerytury, ale ogólnego stanu dobrostanu finansowego Polaków.

Z drugiej strony, nierówności finansowe rosną wraz z wiekiem, a brak dodatkowych oszczędności tylko je pogłębia. Dlatego właśnie trzeci filar odgrywa dziś kluczową rolę – jest prostym narzędziem, które pozwala budować bezpieczeństwo finansowe bez względu na dochód, wiek czy płeć. Bariery istnieją – ale nie są determinujące. Zamiast skupiać się na nich, pomyśl: a co, jeśli nie zacznę odkładać? Prognozy ekonomistów są najlepszą mobilizacją:

Nie czekaj, aż bariery znikną. Zacznij odkładać dziś – nawet symbolicznie – bo Twoje przyszłe bezpieczeństwo finansowe zależy od decyzji podejmowanych teraz.

Jeśli jeszcze Was nie przekonałem, polecam to wideo Klaudii. Znajdziecie w nim pięć powodów, by nie czekać ze swoim emerytalnym planem.